We staan hier bij Wim Vanwassenhove thuis, en nan een bloeiende carrière als tuinaanemer is hij wat teruggeplooid op zijn eigen tuin. Ik vermoed – eh – dat er achteraan toch héél wat zal te zien zijn, hé Wim?
Ja zeker! Volg maar!
Ja, dat is wel heel formeel, hé.
Ja, het eerste stukje van de tuin is op zijn Frans geïnspireerd. Dus met de heel strakke structuren en lijnen. Die lijnen moeten ook perfect kloppen, anders is het concept van je tuin weg. En dat wordt dan ook om de twee, drie jaar uitgemeten met de laser en meetlat…
Oh!
Zodat alle lijnen toch perfect blijven.
En natuurlijk een goed aantal scheerbeurten misschien?
Ja, de meeste planten worden tweemaal per jaar geschoren. Dus dat zou moeten voldoende zijn.
‘t Is vooral buxus hier aan deze kant. Heb je niet veel last gehad van de buxusmot?
Wij hebben zeer veel last gehad van de buxusmot maar wij grijpen ook niet in. Toch niet met chemische middelen.
Dat is heel verstandig, vind ik.
Dus wij wachten op het biologisch evenwicht tussen de natuurlijke vijanden.
Wel ja, onze natuur gaat zich stilletjes aan toch aanpassen. Ik heb vernomen dat de kauwen al heel goed onze buxusmot kennen.
Ja.
En de musjes ook, die fladderen hier tussen de buxus op zoek naar die rupsjes, het is hoopvol. En ter vervanging van die buxus doe ik hier ook wel een experiment met twee soorten rozen. Dus om te kijken als we een eventuele vervanger kunnen vinden voor buxus.
Je bedoelt dat je echt rozen zoals deze hier gaat snoeien in blokvorm, ter vervanging van buxus?
Ja.
Wel ja, omdat we toch zien dat naast de rups toch nog ook altijd de schimmelziekte hebben op buxus. Dus dacht ik: waarom eens niet experimenteren met rozen?
Ja.
Bepaalde rozen moeten zich laten leiden tot vormsnoei. Onder andere hier het roosje, trosroosje Marie Pavic, is herbloeiend, dus elke keer na de bloei wordt hij opnieuw in model geschoren.
Ja ja, want hij is herbloeiend, ik zie er hier nog in bloei staan, die uitgebloeid zijn, en er zijn er die in de bloei zijn.
En nog goed, nog goed [herhaalt zich] geurend ook. Euh, Marie Pavic.
Marie [aarzelt], ah … Marie Pavic. Die zou daar voor kunnen dienen. En ik zie er daar nog eentje staan.
Ja.
Kleinere blaadjes.
Dat is een Centifoliaroos. Centifolia Parviflora. Die is al uitgebloeid. Dus die heb ik al na de bloei terug gesnoeid, in vorm. En dat lijkt redelijk goed te lukken, dus euh, het is hoopgevend.
Ja, ja, ja. Zelfs voor in strakke tuinen: strakke rozenvormen. Ook mogelijk. Dat is fantastisch!
Ja. Dus er bestaat meer dan buxus en taxus om, euh, in vorm te snoeien.
Ah, uiteraard hé! Uiteraard.
Ja, en heel wat scheerwerk Wim, dat kan ik me best voorstellen, maar ik zie dat je ze heel mooi piramedaal [piramidevormig] snoeit.
Ja, dat doen we voor het lichtinval. Als we ze zo knippen of scheren, dan krijgt de plant overal evenveel licht.
Ja.
Doen we het omgekeerd, dan krijgt de plant onderaan minder licht, minder licht betekent minder groei, en kunnen we kale plekken krijgen, en daarom…
Je ziet dat, je ziet dat inderdaad veel dat de mensen die zelf gaan snoeien recht snoeien of zelfs van boven breder als beneden, hé.
Ja, dat klopt.
Ja, de bloemen lijken op die van Duifkruid, Scabiosa, maar het is geen Scabiosa.
Neen, het is geen Scabiosa. Het is een Cephalaria. Cephalaria Gigantea. Mijn bedoeling was om die achteraan in de border te hebben, maar die komt telkens spontaan terug vooraan. Dus ik heb drie keer een poging ondernomen, de vierde keer, hij wil hier staan, dus hij blijft hier staan.
Ewel ja, als je niet kan winnen, dan moet je toegeven, hé, Wim. Eigenlijk, met twee plantensoorten heb je hier een breedte van, laten we zeggen vier meter, helemaal…
Ja, in principe kan je hier vier meter overbruggen. Sommige vaste planten zijn echt heel groeikrachtig. Zowel in de breedte als in de hoogte.
Ja ja.
Niet voor in een kleine tuin, maar wel voor in de wat grotere tuin, hé.
Nee, neen. In de grotere massieven, ja.
Ja, en hier een mooie kikkerpoel, Wim!
Ja, dat klopt. Met wat inheemse waterplanten. Moerasplanten. Onder andere dus de zwanebloem, of de, in het Latijn de Butomus Umbellatus.
En dan natuurlijk de Koningsvaren daar.
Ja. Dus naast die waterplanten daar zitten we natuurlijk ook met een varen. Dus de Koningsvaren of de Osmunda Regalis. Heel speciaal aan die varen is dat hij een bladdisformisme heeft. Dus de meeste varens hebben sporen onderaan hun blad. Bij deze staan ze dus bovenaan de stengel.
Ja, inderdaad, geen sporen aan het blad maar hier echt sporen, … sporenstengels eigenlijk, hé.
Ja, mooi. Is dat de natuurlijke grondwaterstand?
Dat is de natuurlijke grondwaterstand. Er moet hier ergens een bron zitten die, euh…
Nog vrij hoog in vergelijking, alé, er zijn toch veel droge dagen geweest? En er zit nog mooi water in.
Ja, ja. Nee, dat is nog nooit zonder water gevallen.
Prachtige overgang ook naar het landschap. En ook goed voor de amfibieën, neem ik aan?
Ja, er zitten dus naast kikkers ook heel wat salamanders in.
Goh, dat is hier een binnentuin met vooral varens, Wim?
Ja, vooral varens. Varens zijn één van m’n laatste passies. En sinds ik lid ben van de Varenvereniging, zaai ik zelf varens op, of ik kweek varens op vanuit sporen.
Ah ja? Zeg, en is dat niet moeilijk? Varens kweken vanuit sporen?
Goh, dat lijkt heel moeilijk maar eens je weet wat je moet doen, is dat heel simpel.
Kijk eens naar die verschillende texturen en die verschillende bladvormen.
Ja, dat was ook mijn bedoeling, om aan te tonen aan de mensen, als je vraagt: ‘Een varen?’. Dan denken ze dat het moet nat staan en in de schaduw.
Dat klopt dus niet?
Maar neen. En je ziet ook alle verschillende vormen en structuren, en kleuren van de bladeren. Een hele verscheidenheid.
Prachtig, hé!
Dus wij zoeken een varenblad met rijpe sporen op. Dit wordt afgespoeld. En zoals je kon zien, er staan hier honderdvijftig verschillende soorten varens, dan willen we niet dat de sporen van andere varens hier op zitten. Dat wordt afgewassen, afgespoeld en droog gedept. Dan gaat dit in een afgesloten omslag. Dan moet hij dicht. Heel goed dicht. En dan wachten we tot de sporen worden vrijgegeven.
Ja.
Ah, tot ze eruit vallen?
Totdat ze eruit vallen.
Dus de sporen zijn geen zaden, hé?
Dat is geen zaadje, het lijkt meer op stof.
Ja, ja.
Nu, als die … vrijgegeven zijn, dan krijgen we hier een donkerbruin en een bleker bruin poeder. Het donkere zijn de sporen, en het bruin wat wij noemen het kaf. Met die kaf kunnen we niets aanvangen, het kaf proberen we er dan uit te zeven.
Dat is wel een heel fijn zeefje.
Dat is wel een heel fijn zeefje. Dus dan tikken we voorzichtig tegen ons zeefje.
Het kaf blijft erin zitten.
Het kaf. Het kaf blijft erin zitten. En hetgeen dat nu nog overblijft zijn dus eigenlijk de zuivere sporen.
Ja, ik had er geen idee van hoe klein die sporen waren, want wat je aan de onderkant van die bladeren ziet, want dat zijn niet de sporen, maar de sporendoosjes.
Dat zijn de sporenhoopjes of de sporangi, zoals wij dat noemen en die bevatten dan de sporen.
Ahja. En dit, Wim, dit is jouw zaaigoed? Goh, goh.
Dit is mijn zaaigoed.
Nu hebben we onze sporen verzameld, en we hebben hier nu ons zaaibakje – deze is al voorbereid – maar hierin doen we dus zeer vochtige zaai- en stekgrond. Of zelfs gewone potgrond, maar heel nat.
En daarin ga je dus zaaien?
Daarin gaan we zaaien. Maar eerst moet het bakje vijf minuten in de microgolf. Om alle eventuele sporen van mossen of schimmels af te doden. Om er zeker van te zijn dat we onze soortechte varen terug krijgen. Het probleem bij de meeste mensen is dat ze ze veel te dik zaaien. Want je ziet hier, dat is hier een massa aan sporen! En in principe, het enigste wat we nodig hebben, om heel dat bakje vol te krijgen, dus dit is al voldoende. We tikken erop. Deksel erop.
En dat is het?
Dat is het! En nu, geduld! Zo, ons doosje gaat bij de rest van de collectie. En nu is het geduld oefenen.
Maar ik zie dat dit allemaal goed nat is. Er hangen overal condensatiedruppels. Moet je dan nog gieten dan?
Nee, we hebben het dus vanaf onze start vochtig genoeg gemaakt. En nu moeten we daar op regelmatige basis eens op tikken.
Ahja, zodat de druppels naar beneden vallen.
Druppels naar beneden vallen. Want een varen kiemt in tweemaal.
Dus eerst een groene waas. Het lijkt precies mos. Maar dit is dus voorkiem van een varen. Dat is dus de protalia, de voorkiem. En op die voorkiem zit de vrouwelijke en de mannelijke cel. Die mannelijke cel moet nog naar het vrouwtje zwemmen. Die heeft daarvoor water nodig. Vandaar ook dat onze bakjes vochtig moeten blijven. Nu, dit zeker niet weggooien. Want de meeste mensen denken dat dit mos is, maar dat is niet zo.
Mos, of algen.
Mos, of algen. Dat is echt een voorkiem van een varen.
Dus het volgende stadium. Hier zien we al duidelijk herkenbare varenplantjes.
Varenplantjes. Ja ja. Ja, we hebben nu kleine varenplantjes, maar we hebben nog geen varens die in pot kunnen staan en die je in de tuin kan uitplanten. Wat is dan de volgende stap?
De volgende stap is het verspenen. Die plantjes zijn nu heel fragiel en moeten we eerst nog in een verder stadium opkweken.
Ze moeten nog in potjes komen eigenlijk?
Ze moeten eerst nog in een verspeenplaat, en dan nog in grotere potjes.
Oké.
Dus een verspeenplaatje, en hier zitten we dus met die plantjes die we individueel proberen op te kweken. Dus hier krijgen ze wat meer ruimte om tot een volwassen plant uit te groeien.
En hoelang moeten ze hier in staan, Wim?
Ja, afhankelijk van het seizoen, want ik doe dit het ganse jaar door, dus in de zomer gaat het iets vlugger dan in de winter.
Ja ja.
Maar na een week of vier, vijf, kunnen we ze dan naar een definitieve pot, dit is nu een potje van negen centimeter, een P9 in het vakjargon, en dit is een volwassen plantje.
Die zou je zo kunnen aankopen en in je tuin planten. Bijzonder interessant, Wim, een hele mooie hobby die je erbij hebt, hé!
Ja, dan komen we hier wel in een zeer donker, beschaduwd stuk tuin. Het is ook heel wat frisser hier.
Wat frisser, en het is hier inderdaad een beschaduwde of schaduwtuin.
Ja, een bostuin bijna, met al die struiken!
Ja, het begint meer en meer op een bos te lijken, dus euh…
Ja (lacht).
Maar dat is ook een varen hier?
Ja, dat is ook een varen. Dat is, euh, wat we noemen een Blechnum Chilense, afkomstig van Chili.
Een beetje familie van onze eigen tongvaren want je ziet dat aan de bladeren, maar ze staan wel helemaal geveerd.
Ze staan helemaal geveerd, maar ook, ze hebben geen sporen op het blad. Die hebben ook nog een afzonderlijk blad, maar die moeten nog opkomen.
Ah ja. Ah ja.
Kijk, maar hoe stevig dat blad, hé!
Heel stevig, en in het Nederlands noemen ze hem ook wel de koeienribvaren omdat zijn nieuw blad precies op een karkas lijkt van een rund.
Ah ja. (lacht)
Ja, hier staat er nog zo een die heel graag in de schaduw staat. Een Heuchera, maar die heeft wel een heel groot blad, vind ik.
Ja, dat is de Giant Bronze.
Het is niet zo omdat hij in de schaduw staat dat ‘ie grotere bladeren krijgt.
Neen, want er bestaan daarvoor allerlei kleuren in die bladeren.
Ja, en daarmee, de mensen kopen het dan, zetten het thuis, ofwel in een bloempot ofwel in een border in de zon, en het verpietert (verdort).
En het verpietert, dan lukt het niet. Het is echt een schaduwplant.
Altijd mooi met dat anders soort groen in de tuin.
Het contrasteert heel mooi, hé.
Heel zeker!
Ja, dat er in een schaduwbos niets mogelijk is, dat is een fabeltje. Je moet hier eens kijken: schildblad!
Schildblad, of euhm, Darmera Peltatum, die bloeit voordat er blad aan komt, dus heel vroeg in het voorjaar, met een roze bloem.
Dat is als hoefblad, dan?
Het lijkt een beetje op hoefblad, maar het gaat hem hier inderdaad om het blad, hé. Terug dat frisse groen, of in combinatie met andere groen en andere structuren.
Wel ja, het is inderdaad te textuur van bladeren die kan verschillen, de tinten van groen kunnen verschillen, het hoeven niet altijd bloemen te zijn, hé.
Nee, dat klopt! We hebben niet altijd bloemen nodig om iets prachtig te maken.
Een heel mooie schaduwtuin vind ik dit, echt waar!
Ja, en het onderhoud van zo’n bostuin, Wim, valt dat mee?
Dat valt reuze mee, maar de meeste mensen willen hun tuin veel te proper hebben, maar hier wordt niets opgeruimd. Alles blijft gewoon liggen.
Ja, dat noemt gewoon kringlooptuinieren. Dat is een heel duurzaam idee.
Kringlooptuinieren, dat klopt!
Hier staan we bij de rozen, dus het gaat hem niet enkel om de schaduwtuin, niet enkel om planten zonder bloemen, maar soms wil men ook wel eens een bloem in je tuin.
Er komt ook al wat meer zon hier, zie ik.
Hier komt er ook al wat meer zon, dus kan je ook al wat opteren voor zonminnende planten, zoals de roos. Hier hebben we Rosalita, in dit geval. Is een Lens Roses Moschatahybride, die ook heel veel bijtjes aantrekt.
Ja, ja.
Ja, wat ik aan die Lens Rozen zo interessant vind, is dat ze allemaal open rozen zijn, of toch heel veel, hé, dat de bijtjes bij de meeldraden kunnen om het stuifmeel te pakken.
Voor het stuifmeel, ja. Want het zijn bijenplanten, en geen vlinderplanten. Rozen geven heel weinig nectar, maar geven dus wel veel stuifmeel. Het is net dat stuifmeel dat bijen nodig hebben om hun larven te voeden.
Ah ja.
En die hier achter? Is dat ook Rosalita, want die lijkt daar wel een beetje op?
Neen, die heeft een kleinere bloem. Is ook een Moschatahybride.
Ah ja.
Maar is, uhm, Darlow’s Enigma. Die is dus ook doorbloeiend, en geeft mooie bottels in de winter. Dat maakt het nog eens zo interessant voor de vogels en andere dieren.
Ja ja, inderdaad, en qua snoei, kan je die laten opgaan?
Ja, die kan je gewoon los laten groeien, dus het is niet zo dat je die moet kort snoeien zoals bij de perkrozen en de theehybriden.
Goh, dat is ook mooi hier, Wim. Kijk eens hoeveel bijen hier op die Verbena.
Ja, onze Verbena Hastata, die is spontaan hier ontstaan. Spontaan opgekomen in de tuin.
Het is een zaailing.
Het zijn zaailingen, ja.
Maar hoe doe je dat dan? Alles zaait zich overal uit, en, en…
Ja, en ik bepaal, ik verwijder wat mij niet zint in de tuin, en de rest die blijft gewoon staan.
Ja, je bent eigenlijk regisseur van de planten die in je tuin groeien.
Dat klopt, ik speel een beetje baas maar de planten, die doen toch wat ze willen, maar die luisteren ook niet altijd.
(lacht hartelijk)
Inderdaad, en met deze mooie gedachte willen we Wim van harte danken want ik vind dat je een prachtige tuin hebt. Trouwens, deze tuin is ook te bezoeken, hier in West-Vlaanderen, in Zedelgem, kom gerust eens langs tijdens de Open Tuindagen van Landelijke Gilden, maar ook anders op afspraak.

Experimenteer met de plantenkeuze in je tuin

Mijn Tuin

Wat heb je nodig

Meer weten over

Deel je (nieuws)verhaal