Het eerste wat we maken, is een kruishout. Dit is handig als je veel dezelfde maat moet overzetten.
Om een kruishout te maken heb je een vijl nodig.
Een stuk rondhout.
Een boor en een houten plaatje.
Een kleine nagel en een schroef.
Neem er dezelfde boor bij als de dezelfde diameter als je rondhout.
Je hebt ook een kniptang, een hamer en een boormachine nodig.
Duid het midden van het plaatje aan.
Dat kan je snel en makkelijk doen door de diagonalen van de hoeken te laten kruisen.
Neem dan je boor met een diameter gelijk aan het rondhout en boor in het midden van het plaatje.
Aan de zijkant komt nog een gaatje in een kleinere diameter.
Daarvoor bepaal je ongeveer het midden van die zijkant.
Probeer ervoor te zorgen dat het kleine gaatje in het midden van de zijkant van het grote gat uitkomt.
Door het gat in de zijkant steek je een schroef.
Deze mag zeker niet dunner zijn dan de diameter van je boor.
Ook moet ze voldoende lang zijn om de afstand tussen de zijkant en het grote gat te overbruggen.
Met die schroef kan je straks het rondhout vast zetten.
In de zijkant van het rondhout klop je dan een dunne nagel.
Die knip je op enkele millimeter af en vijl je scherp.
Zo krijg je een afschrijfpunt.
Steek het rondhout door het gat en zet het vast met de schroef.
Eens het rondhout vast staat, staat het schrijfpunt altijd op dezelfde afstand en kan je alle stukken waar je een gelijke maat voor nodig hebt, afschrijven.
Het midden van een stuk hout bepalen is niet altijd even simpel. En als je precies moet werken, is precies aftekenen ook een must. Met dit hulpstuk heb je telkens het midden beet.
Zaag daarvoor een stukje van een plank af en trek een diagonaal van het plankje.
Op die diagonaal bepaal je drie punten.
Duid het begin- en eindpunt aan.
En ook het midden. Dat moet niet per sé het midden van de diagonaal zijn.
Boor de drie gaten door.
Middenin maak je een gat om er een potlood of een stift door te steken.
Aan beide uiteinden maak je een gat waar je een staafje door kan steken.
Breng het hulpstukje dan aan op de kopse kant van de plaat.
Breng de staafjes tegen de zijkant aan.
Steek je stift of je potlood door het middelste gat en je hebt altijd het midden van de plaat beet.
Eender welke dikte hij heeft.
Heb je een maat die je haaks moet overzetten, maar is je winkelhaak niet lang genoeg, dan kan je een T-lat gebruiken. Met twee stukken resthout kunnen we die vlug en gemakkelijk zelf maken.
We bevestigen met enkele nagels twee latten aan elkaar.
Met de winkelhaak zorgen we dat de twee planken perfect haaks staan.
Met die T-lat kan je nu op een grote afstand rechte hoeken overzetten. Om hoeken over te zetten die geen 90° zijn, gebruik je een zweihaak. Hoe je die maakt, zie je nu.
Wat heb je nodig om dit te maken?
Een timmermanspotlood.
D2 houtlijm.
Een schroefmachine met een houtboor.
Een stuk draadstang en twee vleugelmoeren.
Fijn schuurpapier.
Een vouwmeter.
Een winkelhaak.
Een lijmklem.
En uiteraard een MDF- of houten paneel van ongeveer acht millimeter.
Beginnen doe je met het aftekenen van stroken van drie en een halve centimeter.
Stel daarna je tafelzaag in op de breedte van je afgetekende strook.
Gebruik de eerste strook om nog twee gelijke stroken af te tekenen.
Leg de stroken samen en zorg dat ze perfect vlak liggen.
Daarna plaats je een paring op je werkstuk. Dit is een herkenningsteken om de stukken steeds terug te brengen in dezelfde legrichting.
Klem de drie stukken samen.
En boor met een houtboor door je werkstuk.
Kies dezelfde diameter als je draadstang.
Schuur de gaatjes lichtjes op en probeer de draadstang.
Zet een eerste keer vast met de vleugelmoeren.
Je merkt dat de zweihaak nog niet zo handig open gaat.
Maak de moeren terug los en op de middelste lat en op de middelste lat teken je een schuine lijn naar binnen toe.
De afkortzaag stel je in op vijfenveertig graden, in de richting van de afgetekende lijn.
Hou ook het afgezaagde stukje bij.
Plaats de afkortzaag terug op nul graden en zaag ongeveer een halve centimeter af van de scherpe punt.
Dit zal het openen van de zweihaak een stuk gemakkelijker maken.
Breng houtlijm aan op het kleinste stuk en wrijf goed tegen elkaar.
Leg het middelste stuk nog niet vast maar gebruik het wel om de stukken evenwijdig te verbinden.
Eens de lijmklem er op zit, kan je de overtollige lijm verwijderen met een licht vochtige doek.
Na ongeveer drie uur drogen, verwijder je de klem en kan de draadstang terug gemonteerd worden.
Ziezo, een verstelbare zweihaak om verschillende hoeken over te nemen.
Nog een kleine tip: plaats je winkelhaak tussen je zelfgemaakte zweihaak, en teken deze hoek van negentig graden over.
Zo kan je een hoek snel controleren op z’n haaksheid.
Met deze hulpstukken nu in je werkbak kan je zowat alle hoeken aftekenen. Je kan ze altijd groter of langer maken om grotere afstanden te overbruggen natuurlijk. Maar wat met cirkels? Je passer van de lagere school ben je misschien al kwijt, of hij is niet voldoende groot. Gelukkig kan je ook een passer zelf maken.
Deze passer is opgebouwd uit een vleugelmoer die ervoor zorgt dat je de stifthouder kan aanspannen in functie van de pen of stift die je zal gebruiken.
En om een pen te maken is er een draadstang op maat afgezaagd. Met behulp van een slijpschijf is er een punt aangebracht.
Via de moeren kan je dan de gewenste lengte telkens kiezen.
Neem er een plaat MDF bij, van twaalf millimeter in dikte, waarvan je een drietal stroken uitzaagt met behulp van je tafelzaag.
Eén van deze stroken zaag je uit op een achttal centimeter. Er zijn twee van dergelijke blokjes nodig.
Je hebt nu alle stukken om de passer te kunnen maken.
Eerst maak je de stroken stofvrij.
Dat doe je uiteraard met een licht vochtige doek.
Om te verlijmen gebruik je een houtlijm D2.
Wrijf open en druk lichtjes aan zodat de lijm zich goed kan verdelen.
Zet er enkele lijmklemmen op zodat alles goed kan hechten.
De overtollige lijm die er is uitgeduwd, veeg je nu nog vlug weg.
Daarna zet je de draadstang vast tussen de schroefbank.
Om de draad niet te beschadigen, klem je de stang vast tussen twee blokjes.
De lengte kan je vrij kiezen, hier is gekozen voor een achttal centimeter.
De zijde waar de stang is afgezaagd, daar hangen nu nog enkele bramen aan. Die slijp je weg met de slijpschijf.
De bramen moeten zeker weg zodat je de moer straks nog kan op de stang kan draaien.
De scherpe punt aan de draadstang kan je ook zonder slijpschijf maken, gebruik als alternatief een ijzervijl of misschien heb je wel een slijpmolen staan.
De draadstang draai je geleidelijk een aantal toeren zodat je overal kan afbramen. De stang krijgt wel warm. Neem er een handschoen bij of tang om de stang dus telkens om te draaien.
De draadstang heeft nu een voldoende scherpe punt gekregen.
De moer kan je nu nog niet zomaar op de stang gaan draaien. Werk hier en daar nog wat bij met een vijl.
Eens alle kleine bramen weg zijn, kan de moer er vlot opgedraaid worden.
De MDF-stroken zijn een drietal uur gedroogd. Ze zijn nu stevig aan elkaar gehecht.
Dan moet nu nog de stifthouder gemaakt worden.
Boor eenmaal van bovenaan, en daarna aan de zijkant.
Aan de bovenkant komt later de stift.
Aan de zijkant komt er dan nog een houtbout met moer.
Neem een boordiameter die ietsje meer speling heeft ten opzicht van je potlood of stift.
Voor het gat aan de zijkant boor je uiteraard wel verder dan het reeds uitgeboorde gat waar de stift komt te zitten.
Boor daarna het gat aan de zijkant uit.
De stifthouder willen we kunnen aanspannen. Dus er moet nu nog een speling uitgezaagd worden in de stifthouder.
Klem de passer vast.
En met de decoupeerzaag werk je de speling uit.
De kop van de houtbout moet nog verzonken zitten.
Dat doe je met een soevereinboor, of gewoon een grotere boordiameter dan de kop van de bout.
En boor dan gewoon even uit tot de kop beter verzonken zit.
Met de vleugelmoer kan je dan het potlood telkens vast zetten
En de pin bevestig je met twee moeren en bijhorende rondellen.
Zo, de passer is af.

De tooldokter - Eigen hulpstukken

Wat heb je nodig

Meer weten over

Deel je (nieuws)verhaal