Warmtepompen winnen terrein, maar installateurs botsen op personeelstekort en werkdruk

De energietransitie zet zich duidelijk door in de installatiesector. De warmtepomp is in nieuwbouw ondertussen de standaard geworden en ook bij renovaties groeit de vraag snel. Tegelijk blijft de sector geconfronteerd met hardnekkige uitdagingen, zoals een tekort aan gekwalificeerd personeel, administratieve lasten en toenemende concurrentie. Dat blijkt uit de nieuwe sectorenquête van Bouwunie.

Warmtepomp nog geen alleenheerser

De warmtepomp zet haar opmars voort. In nieuwbouwprojecten plaatst inmiddels 90% van de ondervraagde installateurs warmtepompen, tegenover 85% vorig jaar. Ook de combinatie met zonnepanelen en/of een zonneboiler wordt steeds populairder en wordt door 58% van de installateurs toegepast. Daarnaast installeert 78% ook airconditioning.

Die groei zet zich ook door bij renovaties, waar het aandeel installateurs dat warmtepompen plaatst op een jaar tijd steeg van 66% naar 79%. Ook hier worden ze regelmatig gecombineerd met zonnepanelen en/of een zonneboiler (41%), terwijl 76% van de installateurs ook airco plaatst.

Toch is de traditionele verwarming nog lang niet verdwenen. Zo plaatste 89% van de installateurs de voorbije maanden nog een gascondensatieketel bij renovaties. Vooral de hogere investeringskost van alternatieven en het grote aantal vervangingsinstallaties verklaren waarom gas voorlopig een belangrijke rol blijft spelen. Ook hybride systemen behouden hun plaats, want ruim de helft van de installateurs (51%) plaatst ze nog bij renovaties.

Minder werk en kortere orderboeken

Hoewel de meerderheid nog voldoende werk heeft, is de economische situatie minder comfortabel dan een jaar geleden. Zo beoordeelt 61% het huidige werkvolume als goed, terwijl 22% aangeeft te weinig werk te hebben. Nog eens 17% heeft net te veel werk.

Voor de komende maanden verwacht 22% dus meer werk, rekent 62% op een vergelijkbaar werkvolume en voorziet 16% een daling. Toch ervaart bijna één op de drie installateurs de huidige situatie als slechter dan een jaar geleden.

Ook de orderboeken zijn minder goed gevuld. Slechts 11% heeft werk voor meer dan zes maanden, terwijl bij 39% het orderboek maximaal drie maanden ver reikt.

Personeelstekort houdt werkdruk hoog

Het tekort aan gekwalificeerde medewerkers blijft een van de grootste uitdagingen voor de installatiesector. Maar liefst 61% van de installateurs noemt dit een belangrijk knelpunt. Bij bedrijven met personeel loopt dat aandeel zelfs op tot 73%.

De zoektocht naar vakmensen blijft dan ook actueel. Zo heeft 30% de voorbije maanden extra medewerkers aangeworven en plant 20% bijkomende aanwervingen. Tegelijk heeft 14% medewerkers ontslagen of niet vervangen. Samenwerken met collega's kan een oplossing bieden, maar gebeurt nog relatief weinig. Zo werkt 27% nooit samen met andere installateurs en 47% slechts zelden.

Aansluitend daarbij vindt 38% van de installateurs de werkdruk té hoog en vinden ze geen goede balans tussen werk en privé. Nog eens 38% noemt de werkdruk hoog, maar kan die voorlopig wel combineren met het privéleven. Samen betekent dit dat drie kwart van de installateurs met een hoge tot zeer hoge werkdruk kampt. 

Administratie en concurrentie wegen door

Naast personeelstekorten blijft de administratieve rompslomp een grote frustratie. 65% van de installateurs ervaart dit als een probleem. Dat is weliswaar minder dan vorig jaar (77%), maar de druk blijft hoog. Ook de vele certificaten, attesten en verplichte opleidingen worden door 59% als problematisch ervaren.

Daarnaast neemt de concurrentiedruk toe. De helft van de installateurs merkt dat energieleveranciers steeds vaker actief worden op hun terrein, vooral bij onderhoudswerken (73%) en installaties (57%). Ook online aankopen en zelfplaatsing door klanten baren installateurs zorgen.

Nieuwe competenties

De verdere opmars van duurzame technieken vraagt ook nieuwe kennis en vaardigheden. Warmtepompinstallaties staan met 55% opnieuw bovenaan de lijst van competenties waarvoor bijkomende opleiding nodig is.

Daarna volgen het hydraulisch inregelen van installaties (38%), koeltechniek (36%) en algemene montagetechnieken (33%). Naarmate warmtepompen een groter aandeel van het installatiewerk uitmaken, groeit ook de nood aan vakmensen die deze systemen correct kunnen dimensioneren, installeren en afregelen.

Installatiesector op een kantelpunt

De resultaten van de Bouwunie-enquête tonen een sector in volle verandering. Installateurs spelen actief in op de groeiende vraag naar warmtepompen en andere duurzame technieken, maar botsen tegelijk op structurele uitdagingen zoals personeelstekorten, administratieve lasten en toenemende concurrentie. Daarbovenop zorgt de minder gunstige economische context ervoor dat een groeiend aantal bedrijven minder werk heeft dan gewenst.

De energietransitie biedt dus kansen voor de sector, maar vraagt ook blijvende aandacht voor de werkbaarheid, competitiviteit en aantrekkelijkheid van het installatieberoep.

Bron: Bouwunie